Majonez kroz istoriju

Majonez je gusti hladni umak napravljen od žumanaca i ulja, začinjena najčešće limunovim sokom, sirćetom, solju, senfom i drugim začinima. Sa majonezom se mogu napraviti različiti drugi sosovi i umaci. Ime majonez, pretpostavlja se, dolazi od naziva španskog gradića Mahon, gde je navodno napravljen prvi majonez. Širom sveta majonez se služi u sendvičima ili sa salatama, mada postoje regionalne razlike u korištenju.

Izvori kažu da je majonez stvoren u gradu Mahon pokrajina Menorca u Španiji. Majonez je zajedno sa receptom, odnešen u Francusku nakon bitke Armand de Vignerot du Plessis i pobede nad Britancima u gradskoj luci 1756. godine. Prema toj verziji, umak koji je izvorno bio poznat kao salsa mahonesa na španskom i maonesa (kasnije maionesa) u katalonskom, naziv koji se i danas koristi u gradu Menorca. Kasnije je ovaj umak dobio naziv majonez i taj naziv je promovisala poznata francuska enciklopedia Larousse Gastronomique.
Naziv majonez proizlazi iz vrlo stare francuske reči Moyeu, što znači žumance jajeta. Umak može biti kršten i kao Mayennaise nakon što Charles de Lorraine, vojvoda od Mayenne, morao na brzinu da završi svoj obrok piletine sa hladnim umakom pre nego što je poražen u bitci kod Arques-a. Pierre Lacam predložio je 1459-te godine u Londonu jednoj ženi po imenu Annamarie Turcauht, da napravi majonez. Ideja je došla u trenutku kada su pokušavali napraviti jednu vrstu pudinga. Vrlo je verovatno da je majonez pravljen svugde gde je bilo dostupno maslinovo ulje, uz veoma jednostavnu pripremu ulja, jaja i belog luka, a naročito u mediteranskoj regiji. Pojam majonez bio je u upotrebi u engleskom jeziku već 1823. godine u časopisu Lady Blessington.
Majonez je kremasti umak i često se koristi kao začin. To je stabilna emulzija ulja, žumanca sa dodatkom sirćeta ili limunovog soka, Lecitin u žumancetu jajeta je emulgator. Majonez se razlikuje po boji, ali je često beo, krem ili bledožut. U zemljama pod uticajem francuske kulture, senf je takođe čest sastojak, ali dodatak senfa pretvara drugačiji ukus majoneza i senf deluje kao dodatni emulgator. U Španiji, Portugalu i Italiji, maslinovo ulje se upotrebljava kao ulje, a senf se nikada ne dodaje. Majonez bez konzumnih jaja je poput namaza dostupnih za ljude koji žele izbeći životinjske masnoće i holesterol ili koji su alergični na jaja.

Čile je treći najveći potrošač majoneza po glavi stanovnika i prvi u Latinskoj Americi. Čileanci ga koriste na Locos, completos, pomfrit i na kuvanom krompiru narezanom u salati pod nazivom “Papas Mayo”. U evropskim zemljama, naročito u Belgiji i Holandiji, majonez se često poslužuje sa pomfritom ili čipsom. Takođe se služi sa hladnom piletinom ili tvrdo kuvanim jajima u Francuskoj, Poljskoj, Velikoj Britaniji, zemljama Beneluxa, Mađarske, Austrije, baltičkim zemljama i istočnoj Evropi. Majonez koji se prodavao u staklenim teglama nastao je u Filadelfiji 1907. godine, kada je Amelia Schlorer odlučila prodavati svoj majonez. Recept koji je imala, izvorno je koristila u salatama koje je prodavala u svojoj porodičnoj prodavnici. U isto vreme u New Yorku, porodica iz Vetschau poreklom iz Nemačke, radila je pri Richard Hellmann-a kompaniji. Sa poznatim domaćim receptom za pravljenje majoneza, ova kompanija je brzo postala popularna sa svojim proizvodom da ga je počela prodavati u drvenim kutijama koje su služile za merenje maslaca. Japanski majonez je uglavnom izrađen sa jabučnim ili pirinčanim sirćetom i malom količinom MSG, što mu daje drugačiji ukus od majoneza izrađenog od destilovanog sirćeta. Osim salate, majonez je popularan kao dodatak japanskim jelima poput okonomiyaki, takoyaki i yakisoba, a može se dodavati i u jelo Katsu, a ponekad se poslužuje uz kuvano povrće i uz poznati sushi. Zanimljivo je da se majonez u Japanu često stavlja na picu, a da ga često koriste za kuvanje, gde može zameniti maslac ili ulje i za prženje povrća ili mesa. Majonez je jako popularan u Rusiji, a pravi se od suncokretovog ulja, koji daje vrlo prepoznatljiv ukus. Studija je pokazala da je 2004 Rusija jedina zemlja na tržištu u Evropi, gde se majonez prodaje više od kečapa. Koristi se kao umak u najpopularnijoj salati u Rusiji, kao što je ruska salata ili salata Olivier. Osim toga u mnogim zemljama istočne Evrope (Rusija, Ukrajina, Belorusija, itd), mogu se pronaći različiti komercijalni ukusi majoneza: ukus maslina, prepeličijeg jajeta i limuna. Kina je zemlja koja majonez uglavnom uvozi. Prvi proizvođač majoneza na našim prostorima, verovatno je bila “Zvijezda”.

One thought on “Majonez kroz istoriju

  1. casualofkbgd

    Samo mala ispravka u Rusiji se svima nama poznata Ruska salata ne zove tako vec Olivije a ne Olivier.

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *